Ад Купалы да сучаснасці
Урачыстае адкрыццё будзе суправаджацца тэатралізаваным прадстаўленнем — своеасаблівым падарожжам па гісторыі Лідчыны і беларускай літаратуры. У канцэрце паўдзельнічаюць як заслужаныя артысты, так і маладыя таленты, у тым ліку пераможцы конкурсу чытальнікаў «Жывая класіка». Прагучаць творы класікаў і сучасных аўтараў, што падкрэсліць пераемнасць літаратурнай традыцыі.Урачыстыя цырымоніі адкрыцця і закрыцця XXXII Дня беларускага пісьменства ў Лідзе стануць яркімі культурнымі падзеямі, якія аб'яднаюць літаратуру, музыку і тэатральнае мастацтва, падкрэсліла галоўны рэжысёр свята Бажэна Нюшкова:
— Асаблівая частка — рэтраспектыўны нумар з удзелам пераможцаў розных гадоў конкурсу чытальнікаў «Жывая класіка». А канцэрт-закрыццё будзе яркім фіналам свята. Яго аснову складуць песні на вершы беларускіх паэтаў у выкананні маладых артыстаў. Хоць у праграме прагучаць і вядомыя імёны, галоўны акцэнт зроблены менавіта на маладых талентах. Гэта важны пасыл: беларускае слова жыве не толькі ў творчасці прызнаных майстроў, але і ў сэрцах новага пакалення, якое працягвае традыцыі і надае ім сучаснае гучанне.
На свяце таксама разгорнецца Фестываль кнігі і прэсы, арганізаваны Міністэрствам інфармацыі. Кожная вобласць краіны прадставіць сваю літаратурную экспазіцыю, пройдуць прэзентацыі новых выданняў, сустрэчы з аўтарамі, аўтограф-сесіі. Побач адкрыецца «Горад майстроў» — зона рамесных майстар-класаў, мастацкіх выстаў і інтэрактыўных творчых пляцовак для дзяцей і дарослых.
Цэнтральная падзея для навуковага асяродка — рэспубліканская канферэнцыя «Лідскія чытанні — 2025» у Лідскім гісторыка-мастацкім музеі. Тут збяруцца пісьменнікі, філолагі, выкладчыкі, каб абмеркаваць актуальныя пытанні развіцця беларускай мовы, літаратуры і адукацыі. Паралельна будуць працаваць выставы, прысвечаныя гісторыі рэгіёна, літаратурнай спадчыне і 80-годдзю Перамогі ў Вялікай Айчыннай вайне. Асаблівую ўвагу прыцягне экспазіцыя «Наш абавязак — памятаць!» ад Беларускага дзяржаўнага музея гісторыі Вялікай Айчыннай вайны.
Упершыню ў праграме свята — фестываль-конкурс «Лідскі хор-фэст», дзе паўдзельнічаюць вакальныя калектывы з розных рэгіёнаў краіны. На сцэнах па ўсім горадзе прагучаць народныя і аўтарскія песні, а кульмінацыяй стане выступленне зводнага хору, які выканае Дзяржаўны гімн і песню «Куточак зямлі». А, напрыклад, у Лідскім замку пройдуць выставы, прысвечаныя зброі XIX—XX стагоддзяў, сярэдневяковай архітэктуры і ключавым падзеям рэгіёна. У межах Дня сярэдневяковай культуры госці ўбачаць гістарычныя рэканструкцыі, паслухаюць жывую музыку, паўдзельнічаюць у рамесных майстэрнях. Дом Валянціна Таўлая адкрые тры выставы, прысвечаныя жыццю і творчасці паэта, а таксама гісторыі Ліды.
Майстар Рычард Груша — аўтар скульптурнай кампазіцыі «Верабейкі», створанай па матывах верша лідскага аўтара Валянціна Таўлая.
Асобнае месца ў праграме займае ўзнагароджанне лаўрэатаў Нацыянальнай літаратурнай прэміі. Больш за 50 аўтараў прэтэндуюць на перамогу ў намінацыях паэзіі, прозы, публіцыстыкі і літаратурнай крытыкі. На другі дзень свята будуць падведзены вынікі рэспубліканскіх конкурсаў імя Валянціна Таўлая і «Хвала рукам, што пахнуць хлебам», дзе адзначаць лепшыя паэтычныя і журналісцкія працы.
Акрамя асноўнай праграмы, у Лідзе будуць дзейнічаць інтэрактыўныя зоны ад Беларускага рэспубліканскага саюза моладзі, Беларускага саюза жанчын, бібліятэк Гродзенскай вобласці і рэгіянальных СМІ. Арганізаваны спартыўныя пляцоўкі, пункты грамадскага харчавання. Для гасцей праводзіцца рэкламна-інфармацыйны тур, які знаёміць з турыстычнымі магчымасцямі Ліды і Лідскага раёна.
У новым вобразе
Ліда і так была прыгажуняй, а да XXXII Дня беларускага пісьменства яшчэ папрыгажэла — горад ператварыўся ў сучасную культурную прастору, дзе слова, гісторыя і эстэтыка зліліся ў адзіны вобраз. У Год добраўпарадкавання і падрыхтоўкі да нацыянальнага свята праведзены маштабныя работы, якія закранулі цэнтральныя вуліцы і знакавыя аб'екты.
Помнік Францыску Скарыну ў Лідзе.
Асноўная ўвага — гістарычнаму цэнтру. Фасады будынкаў, што выходзяць на галоўныя вуліцы, атрымалі новае аздабленне: адрэстаўраваныя элементы, свежая фарба, дэкаратыўнае асвятленне — усе гэта надало Лідзе святочны і ўтульны выгляд. Асабліва вылучаецца Дом Валянціна Таўлая, дзе адкрыты новыя выставы, прысвечаныя жыццю паэта і гісторыі Ліды. Мемарыяльная зала працуе ў пашыраным фармаце, запрашаючы да ўдумлівага знаёмства з літаратурнай спадчынай.
Лідскі замак, адзін з галоўных сімвалаў горада, таксама падрыхтаваны да прыёму гасцей. Тэрыторыя ўпарадкавана, экспазіцыі абноўлены, з'явіліся новыя інфармацыйныя стэнды і зоны для адпачынку. У межах свята тут пройдуць выставы, прысвечаныя зброі XIX—XX стагоддзяў, сярэдневяковай архітэктуры і ключавым падзеям рэгіёна. На вуліцах горада ўсталяваны новыя арт-аб'екты і фотазоны, у тым ліку літаратурныя лаўкі з цытатамі беларускіх пісьменнікаў, скульптурныя кампазіцыі і дэкаратыўныя элементы, прысвечаныя тэме кнігі. Асаблівы візуальны акцэнт — мурал з выявай Янкі Купалы, які ўпрыгожвае адзін з фасадаў у цэнтры Ліды.
Для зручнасці гасцей і жыхароў адкрыта новая велапешаходная дарожка, якая злучае асноўныя культурныя лакацыі. Яна абсталявана зонамі адпачынку, асвятленнем і навігацыяй. Абноўлены дзіцячыя і спартыўныя пляцоўкі, створаны новыя месцы для творчасці і сямейнага адпачынку. Абнаўленне Ліды да Дня пісьменства стала важным крокам у развіцці гарадской інфраструктуры, турызму і культурнай ідэнтычнасці. Горад заззяў у новым святле — як месца, дзе слова жыве не толькі ў кнігах, але і ў кожнай архітэктурнай дэталі, у кожнай вуліцы.
Святло літаратуры на кожным кроку
У Дні беларускага пісьменства чакаецца маштабны ўдзел літаратурнай супольнасці — сюды прыедуць больш за 100 пісьменнікаў з усіх рэгіёнаў краіны. Як паведаміў старшыня Саюза пісьменнікаў Беларусі, дырэктар выдавецтва «Беларусь» Алесь Карлюкевіч, афіцыйная дэлегацыя літаратараў налічвае 116 чалавек, і самую вялікую групу складзе Гродзенскае абласное аддзяленне Саюза пісьменнікаў. Акрамя афіцыйных прадстаўнікоў, на свята завітаюць і іншыя аўтары: паэты, празаікі, публіцысты, якія самастойна далучацца да падзей.— Гродзенскія калегі пад кіраўніцтвам Людмілы Кебіч падрыхтавалі насычаную праграму: літаратурныя конкурсы, творчыя сустрэчы, падвядзенне вынікаў паэтычных і мастацкіх праектаў, — падкрэсліў Алесь Карлюкевіч. — Літаратурныя падзеі ахопяць увесь горад. Нават тыя аўтары, што не змогуць прысутнічаць асабіста, будуць прадстаўлены праз творчыя інсталяцыі і анлайн-фарматы. Адна з ключавых сустрэч — вечар народнага пісьменніка Мікалая Чаргінца ў Лідскім гістарычным музеі з удзелам народнага артыста Беларусі Эдуарда Ханка.
Да свята пісьменніцкая супольнасць краіны падрыхтавала шэраг выданняў. У выдавецтве «Беларусь» выйшла кніга, прысвечаная творчай спадчыне Валянціна Таўлая, Міхася Васілька і Сяргея Новіка-Пеюна — заходнебеларускіх пісьменнікаў і дзеячаў нацыянальна-вызваленчага руху. Асабліва вылучаецца постаць Валянціна Таўлая, якога лічаць адным з сімвалаў Ліды. Кніга перададзена ў Лідскую раённую бібліятэку і будзе прэзентавана на свяце.
— Яшчэ адно знакавае выданне — кніга «Лідскі край», падрыхтаваная сумесна з Лідскім райвыканкамам, — расказаў Алесь Карлюкевіч. — Аснову складаюць эсэ жыхароў і ўраджэнцаў Ліды, якія распавядаюць, за што любяць свой край, што для іх значыць гэтая зямля і як яна ўплывае на іх творчасць. Асаблівая тэма сёлетняга свята — 80-годдзе Перамогі ў Вялікай Айчыннай вайне. Выдавецтва «Беларусь» пры падтрымцы Міністэрства інфармацыі выпусціла шэраг кніг, прысвечаных гэтай падзеі. Сярод іх — грамадзянска-публіцыстычнае выданне «Нашчадкі Перамогі», у якім сабраны гісторыі сямей, чые лёсы звязаны з вайной, нават калі самі аўтары не былі яе сведкамі.
У ТЭМУ
Учора са Свята-Духава кафедральнага сабора ў Мінску стартавала духоўна-асветніцкая экспедыцыя«Дарога да святыняў», якая праходзіць у межах Дня беларускага пісьменства. Маршрут ахоплівае некалькі раёнаў Гродзеншчыны, а фінішуе ў Лідзе 7 верасня. Удзельнікі наведваюць храмы, гістарычныя мясціны і праводзяць малебны, творчыя сустрэчы, урокі духоўнасці. Акцыя аб'ядноўвае вернікаў, педагогаў, навукоўцаў і моладзь, ствараючы жывы мост паміж духоўнасцю, культурай і беларускай мовай.
СБ
